GAHUNDA Y’UBWISHINGIZI BW’AMATUNGO MU KARERE KA RUSIZI.
Kuwa 31/07/2025, saa tatu za mu gitondo, Umuyobozi w’Akarere ka Rusizi Wungirije Ushinzwe Iterambere ry’Ubukungu, Bwana HABIMANA Alfred, yafunguye ku mugaragaro amahugurwa kuri Gahunda y’Ubwishingizi bw’Amatungo. Aya mahugurwa yateguwe n’Akarere ka Rusizi ku bufatanye n’Umufatanyabikorwa wako “DEDICATED AGRI SERVICE PVT LTD (DAS)”, akaba yaritabiriwe n’abaveterineri bigenga 62 bibumbiye muri RUSIZI VETERINARY COMPANY baturutse mu mirenye yose 18 igize Akarere ka Rusizi.
Ingingo bahuguwe:
Gusobanurira abitabiriye amahugurwa akamaro ko gushyira amatungo mu bwishingizi.
Kwigisha abitabiriye amahugurwa uburyo bashyira amatungo mu bwishingizi.
Intego y’amahugurwa:
Kugabanya igihombo aborozi bahura nacyo igihe batashyize amatungo mu bwishingizi.
Kongera umubare wamatungo ashyirwa mubwishingizi mu karere.
Kongerera ubumenyi aba veterineri bikorera mu gushyira amatungo mu bwishingizi mu karere.
Kuzamura umusaruro w’ibikomoka ku bworozi.
Mu gufungura aya mahugurwa, Umuyozi w’Akarere Wungirije Ushinzwe Ubukungu yashimiye “DAS” ku bufatanye bagiranye n’Akarere ka Rusizi bugamije guteza imbere abaturage bako maze abizeza ko nk’Akarere kazakomeza gufungurira amarembo abafatanyabikorwa no guteza imbere ubufatanye. Yaboneyeho gusaba abayitabiriye gukomeza gushyira imbere gutanga service nziza igamije kuzamura umuturage no guteza imbere ubworozi muri rusange dore ko Akarere ka Rusizi kashyize imbere Ubuhinzi n’ubworozi bugamije isoko.
Umuyobozi Ushinzwe Ibikorwa bya DAS mu Rwanda, Bwana NIYOSHUTI Lambert, yavuze ko muri gahunda bafite mu karere ka Rusizi harimo gufasha Akarere kuzamura ikigero cy’aborozi bafata ubwishingizi, bakaba barahisemo kunyura mu baveterineri bigenga n’abafashamyumvire mu bworozi, bakabaha ubumenyi bukenewe kugira ngo iyi service umworozi ayibone hafi ye.
Abitabiriye amahugurwa bashimye uko amahugurwa yagenze n’ubumenyi bakuyemo, bakaba kandi bishimiye ko gufasha aborozi gushinganisha amatungo byiyongereye mu serice bagiye kujya batanga, bikaba bizabafasha kongera amafaranga binjiza. Biyemeje kandi gutanga service nziza ku borozi bongera umubare w’amatungo ashyirwa mu bwishingizi hagamijwe kugabanya ibihombo bahuraga nabyo mu bworozi bwabo. Biyemeje kandi gufatanya n’Ubuyobozi bw’Akarere mu kwesa umuhigo wo gushyira amatungo mu bwishingizi ndetse n’ibindi bikorwa bya Leta bigamije iterambere ry’umuturage.
Mu gushaka kumenya uko abaturage bumva iyi gahunda y’ubwishingizi, bamwe mu bitabiriye amahugurwa baganiriye n’Umuturage Jean Baptiste NTIRENGANYA utuye mu murenge wa Kamembe, Akagali ka Kamurera, umudugudu wa Gikombe, witabiriye iyi gahunda yo gushyira amatungo mu bwishingizi, ababwira ko yatangiye ashinganisha inka 4 mu zo yari afite. Nyuma inka imwe yaje guhura n’uburwayi maze yiyambaza abaganga b’amatungo barayivura ariko biranga iza gupfa. Yabimenyesheje ikigo cy’Ubwishingizi yari yarashinganishijemo ya nka ye maze basuzuma ikishe inka ye bemeza ko ari uburwayi koko ndetse biyemeza kumushumbusha. Yaje guhabwa amafaranga miliyoni y’u Rwanda (1,000,000Frw). Ibi byatumye abona ibyiza byo gushinganisha amatungo maze ahita ashyira mu bwishingizi inka zose 10 yorora. Ati “byaranejeje cyane ukuntu nishyuye amafaranga ibihumbi mirongo itatu na bitatu y’ubwishingizi ariko inka yanjye yapfa bakampa miliyoni”. Yongeraho ati: “Ndakangurira aborozi bagenzi banjye kwitabira gahunda y’ubwishingizi kuko ari igisubizo Leta yadushakiye mu bworozi dukora”
INSHAMACYE KURI GAHUNDA Y’UBWISHINGIZI BW’AMATUNGO
Gahunda y’Ubwishingizi bw’Amatungo ni gahunda Leta yashyiriweho aborozi yo gushinganisha amatungo yabo. Iyi gahunda ishyirwa mu bikorwa na Leta ifatanije n’ibigo by’ubwishingizi, ikaba ifite Nkunganire ya Leta ingana na 40%, umworozi akishyura 60% y’ikiguzi cy’Ubwishingizi. Umworozi yishingira ubuzima bw’itungo rikishyurwa iyo ryapfuye, aho ku matungo iyi gahunda yishingira inka zitanga umukamo, ibimasa, ingurube, inkoko n’amafi.
UKO IKIGUZI CY’UBWISHINGIZI KIBARWA
| UKO IKIGUZI CY’UBWISHINGIZI KU NKA N’IBIMASA KIBARWA | |||||||
No | AGACIRO K’INKA N’IBIMASA | IKIGUZI CY’UBWISHINGIZI (5,5%) | AMAFRANGA YISHYURWA N’UMWOROZI (60%) | AMAFRANGA YISHYURWA NA LETA (40%) | ||||
1 | 200,000 | 11,000 | 6,600 | 4,400 | ||||
2 | 400,000 | 22,000 | 13,200 | 8,800 | ||||
3 | 600,000 | 33,000 | 19,800 | 13,200 | ||||
4 | 800,000 | 44,000 | 26,400 | 17,600 | ||||
5 | 1,000,000 | 55,000 | 33,000 | 22,000 | ||||
6 | 1,200,000 | 66,000 | 39,600 | 26,400 | ||||
7 | 1,500,000 | 82,500 | 49,500 | 33,000 | ||||
8 | 2,000,000 | 110,000 | 66,000 | 44,000 | ||||
| UKO IKIGUZI CY’UBWISHINGIZI BW’INGURUBE KIBARWA | |||||||
No |
AGACIRO K’INGURUBE | IKIGUZI CY’UBWISHINGIZI (6%) | AMAFRANGA YISHYURWA N’UMWOROZI (60%) | AMAFRANGA YISHYURWA NA LETA (40%) | ||||
1 | 100,000 | 6,000 | 3,600 | 2,400 | ||||
2 | 200,000 | 12,000 | 7,200 | 4,800 | ||||
3 | 400,000 | 24,000 | 14,400 | 9,600 | ||||
4 | 600,000 | 36,000 | 21,600 | 14,400 | ||||
5 | 1,000,000 | 60,000 | 36,000 | 24,000 | ||||
6 | 1,700,000 | 102,000 | 61,200 | 40,800 | ||||
|
|
|
|
| ||||
| UKO IKIGUZI CY’UBWISHINGIZI KU NKOKO KIBARWA | |||||||
No |
AGACIRO K’INKOKO | IKIGUZI CY’UBWISHINGIZI (5,5%) | AMAFRANGA YISHYURWA N’UMWOROZI (60%) | AMAFRANGA YISHYURWA NA LETA (40%) | ||||
1 | 3,000 | 165 | 99 | 66 | ||||
2 | 5,000 | 275 | 165 | 110 | ||||
3 | 6,000 | 330 | 198 | 132 | ||||
4 | 7,000 | 385 | 231 | 154 | ||||
UKO IKIGUZI CY'UBWISHINGIZI BW'AMAFI KIBARWA | ||||||||
No |
Amaga rama/Ifi |
Igishoro ku magarama | Ijanisha ry'ikiguzi cy'ubwishingizi (100%) | Ikiguzi cy'ubwishingizi (100%) |
Amafaranga umworozi yishyura (60%) |
Nkunganire ya Leta(40%) | ||
1 | 5 | 77 | 5 | 3.9 | 2.3 | 1.5 | ||
2 | 50 | 215.6 | 5 | 10.8 | 6.5 | 4.3 | ||
3 | 250 | 407 | 5 | 20.4 | 12.2 | 8.1 | ||
4 | 550 | 1063.85 | 5 | 53.2 | 31.9 | 21.3 | ||
5 | 1000 | 2049.35 | 5 | 102.5 | 61.5 | 41.0 | ||
UKO USHAKA UBWISHINGIZI ABUBONA
Umworozi ushaka ubwishingizi agana ishami ry’ikigo cy’ubwishingizi rimwegereye. Ashobora no kwegera veterineri w’umurenge cyangwa veterineri wigenga wese akamuhuza n’ibigo by’ubwishingizi . Ashobora no guhamagara telefone itishyurwa ya MINAGRI 4127.
Ushaka ibisobanuro byisumbuyeho kuri iyi gahuunda, yakwegera Umuveterineri w’Umurenge, Umuveterineri wigenga ukorera mu murenge ubarizwamo, Ishami rishinzwe Ubuhinzi, Ubworozi n’Umutungo Kamere mu Karere cyangwa agahamagara kuri telephone itishyurwa ya MINAGRI 4127.